fa کاربرد ترکیبات پلی ‌فنولی مشتق از گیاهان در مواد دندانی: تعدیل‌ کننده‌های عملکردی برای دوام، زیست‌ سازگاری و کنترل بیوفیلم مواد دندانی dental biomaterial مقاله مروری review article <div style="text-align: justify;">این مقاله مروری به ‌طور مفصل به ظرفیت پلی ‌فنول‌‌های گیاهی در دندانپزشکی ترمیمی و پیشگیرانه می‌پردازد. پلی ‌فنول‌‌ها به ‌عنوان ترکیبات طبیعی، با تغییر در اکولوژی بیوفیلم‌ها، از طریق کاهش ویرولانس، مهار سیگنال ‌دهی کوئوروم ‌سنسینگ، اختلال در تولید مواد پلیمری خارج‌ سلولی و کاهش اسید زایی، به بازآرایی وضعیت میکروبی در محیط دهان کمک می‌کنند. علاوه بر این، پلی ‌فنول‌‌ها با ایجاد پیوندهای عرضی در ساختار کلاژن، مهار فعالیت ماتریکس‌ متالوپروتئینازها و تعدیل التهاب، از بافت میزبان (دندان و لثه) محافظت کرده و به حفظ سلامت آن‌ها کمک می‌کنند. شواهد علمی موجود از آزمایش‌های آزمایشگاهی، درون‌ محیطی و بالینی نشان ‌دهنده بهبود دوام باند در اتصال بین عاج و رزین است. در این زمینه، قوی‌ترین داده‌ها مربوط به استفاده از پرایمرهایی است که بر پایه ترکیباتی همچون پروآنتوسیانیدین‌ها، Quercetin، Epigallocatechin Gallate (EGCG) و Resveratrol هستند. در زمینه پیشگیری، وارنیش‌های حاوی atechinC بازآرایی مینای دندان را در حد وارنیش‌های فلورایدی ایجاد می‌کنند، در ‌حالی ‌که دهان‌شویه‌های غنی از عصاره انار، در حضور فلوراید، اثرات ضد دمینرالیزاسیون و ضد بیوفیلم را افزایش می‌دهند. در زمینه ایمپلنت‌ها و پروتزهای دندانی، پوشش‌های عامل ‌دار بر پایه Tannic acid یا Caffeic acid با مهار تشکیل بیوفیلم، از سطح ایمپلنت فلزی در برابر خوردگی محافظت می‌کنند. با‌ این ‌حال، چالش‌های قابل توجهی در فرمولاسیون پلی ‌فنول‌‌ها وجود دارد، از جمله اکسید شدن سریع، حلالیت محدود و تغییر رنگ که نیاز به مدیریت دقیق دارند. برای غلبه بر این مشکلات، استفاده از کنترل دوز، انتخاب مناسب حلال، تثبیت کووالانسی و ریزکپسوله ‌سازی پلی ‌فنول‌‌ها توصیه می‌شود. برای استفاده گسترده‌تر و مؤثرتر از پلی ‌فنول‌‌ها در دندانپزشکی، استاندارد سازی مدل‌های آزمایشگاهی چند گونه و نقاط پایانی بالینی بسیار ضروری است. علاوه بر این، انجام کارآزمایی‌های آینده ‌نگر برای دستیابی نتایج از مراحل آزمایشگاهی به بالینی لازم است. در نهایت، با طراحی سامانه‌های رسانش هوشمند و پایش دراز مدت شاخص‌هایی مانند بقا، پوسیدگی ثانویه، سلامت لثه و پایداری نوری، پلی ‌فنول‌‌ها به نسل جدیدی از مواد دندانی ضد باکتری، زیست ‌سازگار و از نظر زیبایی پایدار بدل می‌شوند.</div> <div style="text-align: justify;">This narrative review provides a comprehensive overview of the potential of plant-derived polyphenols in restorative and preventive dentistry. As natural bioactive compounds such as polyphenols reshape the oral microbial ecology by attenuating virulence, inhibiting quorum-sensing communication, disrupting extracellular polymeric substance (EPS) formation, and reducing acidogenicity within dental biofilms. Beyond their antimicrobial effects, polyphenols can protect host tissues, namely, enamel, dentin, and gingiva, by cross-linking collagen fibrils, suppressing matrix metalloproteinase (MMP) activity, and modulating inflammatory pathways. Experimental, in situ, and clinical evidence consistently demonstrated improved bond durability at the dentin&ndash;resin interface. The most compelling data support the use of primers containing proanthocyanidins, quercetin, epigallocatechin gallate (EGCG), and resveratrol. In preventive applications, catechin-based varnishes have demonstrated remineralization effects comparable to those of fluoride varnishes. Conversely, pomegranate extract&ndash;enriched mouthrinses, in the presence of fluoride, could enhance both anti-demineralization and antibiofilm activity. In the context of implants and dental prostheses, the polyphenol-functionalized coatings, particularly those based on tannic or caffeic acid, would reduce biofilm formation and provide corrosion resistance for metallic surfaces. Nevertheless, several formulation challenges remain, including rapid oxidation, limited solubility, and discoloration, all of which require careful management. Strategies such as dose optimization, solvent selection, covalent stabilization, and microencapsulation are recommended to overcome these limitations. For broader and more effective clinical translation, standardization of multispecies laboratory models and harmonization of clinical endpoints are essential. Furthermore, future longitudinal trials are needed to bridge the gap between laboratory findings and clinical performance. Ultimately, with the design of innovative delivery systems and long-term monitoring of parameters such as restoration survival, secondary caries, periodontal health, and color stability, polyphenols hold promise to define a new generation of antibacterial, biocompatible, and aesthetically stable dental materials.</div> پلی فنول‌ها, مواد دندانی, باندینگ دندانی, بیوفیلم‌ها, پوسیدگی دندانی, مواد زیست ‌سازگار Polyphenols, Dental materials, Dental bonding, Biofilms, Dental caries, Biocompatible materials 0 0 http://jdm.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1616-1&slc_lang=fa&sid=1 MohammadReza Rahimi Ghajour محمدرضا رحیمی قجور mhmdrza.rahimi@hotmail.com No Medical Engineer, College of Interdisciplinary Science and Technology, University of Tehran, Tehran, Iran مهندس پزشک، دانشکدگان علوم و فناوری‌های میان رشته‌ای، دانشگاه تهران، تهران، ایران Babak Akbari بابک اکبری babakbari@hotmail.com Yes Associate Professor, Department of Medical Engineering (Medical Technology & Tissue Engineering), College of Interdisciplinary Science and Technology, University of Tehran, Tehran, Iran دانشیار گروه آموزشی مهندسی پزشکی (فناوری پزشکی و مهندسی بافت)، دانشکدگان علوم و و فناوری‌های میان رشته‌ای، دانشگاه تهران، تهران، ایران